معرفی رشته کشاورزی

تعریف :

کشور ما به دليل داشتن اراضي قابل کشت فراوان پتانسيل بسياري در زمينه کشاورزي دارد و بسياري معتقدند توسعة اين بخش مي‌تواند موجب توسعه اقتصادي کشور شود. اين رشته در 7 گرايش علوم دامي، باغباني، زراعت و اصلاح نباتات، گياه‌پزشکي علوم و صنايع غذايي، خاک‌شناسي از ميان داوطلبان رشتة تجربي دانشجو مي‌پذيرد.

گرايش علوم دامي
هر نوع دامي را كه بخواهيم به طريق علمي پرورش دهيم، با پنج مقوله اساسي روبرو ميشويم. يكي بحث پرورش دام به نحو صحيح، منطقي و عملي است كه در اين ميان تغذيه به عنوان عاملي بسيار مهم در پرورش مطرح و در راستاي آن مساله مراتع و كشت علوفه نيز مطرح مي شود. دومين عامل، اصلاح نژاد است كه باعث  مي شود تا دام پرتوليد تري داشته باشيم . سومين عامل، بهداشت است كه باعث كاهش تلفات و ضايعات و افزايش توان توليد مي شود. عامل چهارم، مديريت نيروي انساني است كه به ياري آن از نيروي فعال در مزارع به نحو مطلوب بهره برداري مي شود. عامل آخر، توليدات و بازاريابي است كه بر اساس اين عامل بايد بررسي كرد كه به نحوي توليدات به بازار عرضه شود تا در سطح توليدات، افتي ايجاد نگردد.
مهندسي علوم دامي به بررسي و مطالعه اين پنج عامل و نقش آنها در پرورش دام مي پردازد. البته در كشور ما پرورش هر دامي در رشته علوم دامي نمي گنجد. براي مثال پرورش آبزيان بيشتر در رشته شيلات مطرح مي شود؛ همچنين در كشور ما پرورش سگ، گربه يا خوك رايج نيست.

گرايش گياه پزشكي
دانش گياه پزشكي به جاي معالجه انسان به حفظ و معالجه گياهان اعم از گياهان زراعي، زينتي و درختان ميوه مي پردازد و آنچه كه گياه را رنج مي دهد و به سلامت آن صدمه مي زند،مطالعه و بررسي مي كند؛ يعني دانشجوي اين گرايش با آفاتي كه در مزرعه ها، انبار ها، سيلوها و كشتي ها به بخش هاي مختلف گياهي صدمه ميزند مانند قارچ ها، ويروس ها و باكتري ها آشنا مي شود و نحوه سمپاشي را در مراحل مختلف رشد و نگهداري از گياه و نحوه ضد عفوني انبارها را فرا مي گيرد. البته بايد توجه داشت كه آنچه به گياه صدمه مي زند تنها بيماري نيست بلكه سرمازدگي و حتي كمبود مواد غذايي در خاك نيز گياه را رنج مي دهد و جزو ضايعات گياهي محسوب مي شود. از همين رو دانشجوي گياه پزشكي بايد موارد فوق را بشناسد و نحوه جلوگيري از اين آسيبها را بياموزد.

گرايش ترويج و آموزش كشاورزي
يكي از رسالت هاي مهم هر رشته اي بردن دانش و علم آن رشته در بين اقشار مختلف جامعه است. به عبارت ديگر مطالبي كه دانشجويان در دانشگاه ها فرا مي گيرند، مستقيماً براي عموم مردم قابل استفاده نيست بلكه بايد تغيير و تحولي در آن صورت گيرد تا متناسب با سطح توانايي هر يك از مخاطبان بتوان ايده ها و نوآوري ها را در اختيارشان قرار دهد. در كشاورزي نيز ما با افراد مختلفي سرو كار داريم كه از لحاظ سطح علمي و آگاهي در رده هاي متفاوتي قرار دارند. افرادي كه نياز به دانش كشاورزي نوين دارند اما نمي توانند اين دانش را از كتب كشاورزي به دست بياورند بلكه بايد متخصصاني باشند كه يافته هاي جديد علمي را متناسب با سطح دانش و توان علمي اين دسته از مخاطبان از مخاطبان در اختيار آنها قرار دهند اين متخصصان همان مهندسان ترويج و آموزش كشاورزي هستند.
البته بخش آموزش اين گرايش شامل آموزشهاي رسمي نيز مي شود؛ يعني دانشجويان مهندسي ترويج و آموزش كشاورزي در اين بخش با نحوه برنامه ريزي آموزشي، تدريس و مديريت هنرستان ها و دبيرستان هاي كشاورزي آشنا مي شوند.

گرايش باغباني
باغباني آميخته اي از علم، هنر، تجربه و مهارت در پرورش گياهان باغباني است. گياهاني كه شامل درختان ميوه، گل ها و گياهان زينتي، سبزيجات و گياهان دارويي مي شود و دانشجوي مهندسي باغباني در طي چهارسال با ويژگي هاي ژنتيكي اين چهار دسته از گياهان، پاسخ هايي كه گياهان به شرايط محيطي مي دهند و پاسخ هايي كه به تيمارهاي ما مثل آبياري، كود، هرس و .... مي دهند، آشنا مي شود و به خاطر همين بررسي هاي دقيق فيزيولوژيكي گياهان است كه باغباني يك رشته علمي است، علمي كه باعث بهتر شدن كميت و كيفيت محصولات باغباني شده است. براي مثال به ياري علم باغباني، گياهان زينتي دوام بيشتري پيدا كرده و گل هاي بزرگتري مي دهند. يا در قديم بعضي از خيارهايي كه مي خريديم تلخ بود اما امروزه به ياري اصلاح نژاد و رسيدگي هاي لازم خيار تلخ وجود ندارد.

گرايش خاک شناسی
مهندسي كشاورزي-خاك شناسي به شناسايي خاك، بهره بري از خاك در جهت توليد مواد غذايي و حفاظت از محيط زيست، مديريت خاك و آب، آلودگي خاك، اصلاح خاك هاي شور و قليايي، مصرف بهينه كودهاي شيميايي و آلي و كاربري خاك براي مصارف گوناگون از قبيل جنگل، مرتع، زراعت آبي، زراعت ديم و شهرسازي مي پردازد.
به عبارت ديگر دانشجويان اين گرايش با مراحل پيدايش و تكامل خاك، رده بندي و نام گذاري انواع خاك، روش هاي مختلف كنترل فرسايش و حفظ، نگهداري و تقويت خاك هاي زراعي آشنا مي شوند و رابطه بين خاك با آب و گياه و عوامل مختلف اقليمي را مطالعه مي كنند و با بررسي خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك و واكنش آن در برابر اضافه يا كم شدن مواد مختلف به بهره وري هر چه بيشتر محصولات زراعي كمك مي كنند.

گرايش زارعت و اصلاح نباتات
زراعت و اصلاح نباتات در كنار گرايش هاي باغباني و علوم دامي يكي از سه گرايش توليد كننده مهندسي كشاورزي است. در اين ميان گرايش زراعت و اصلاح نباتات به رشد و نمو، ميزان عملكرد و روش هاي بهينه سازي توليد گياهان زراعي نظير گندم، جو، ذرت، چغندر قند، سويا و آفتابگردان مي پردازد. گياهاني كه غذاي انسان و دام به آنها وابسته است و در واقع مهم ترين گياهان زراعي به شمار مي آيند. همچنين در اين گرايش طريقه اصلاح گياهان كه پايه ژنتيكي دارد، مطالعه مي شود تا با اصلاح ژنتيكي، گياهاني با كيفيت و بازدهي بيشتري داشته باشيم. براي مثال با تلاقي گندم هاي مختلف، گندمي را توليد كنيم كه بالاترين بازدهي و بهترين كيفيت را داشته باشد.

گرايش علوم و صنايع غذايی
اين روزها بشر پي برده است كه غذا خوردن تنها براي پاسخ به احساس گرسنگي نيست بلكه رفتاري است كه از طريق آن كمبودهاي جسم تامين شده و سلامت تضمين مي گردد. براي حفظ اين سلامت نياز است كه انواع ويتامين ها، پروتئين ها و مواد مغذي لازم، هميشه در دسترس باشد. طبيعي است كه بسياري از مواد غذايي در همه فصل ها يافت نمي شود، اين است كه فرهنگ نگهداري از غذا براي زمان طولاني به صورت كنسرو جا افتاده است، كنسرو هايي كه در كارخانه هاي صنايع غذايي به صورت آماده و نيمه آماده (پخته، منجمد، خشك شده، افشره و ...) تهيه مي شود.
از سوي ديگر ساختار غذاي مصرفي عامه مردم نسبت به گذشته تغيير يافته است، به عنوان نمونه اگر نان در سبد غذايي مردم 50 سال گذشته، بيشترين مورد استفاده را داشته است، امروزه انواع غذاهاي ديگر از جمله ماكاروني، سوسيس و كالباس و بسياري از غذاهاي آماده گياهي و حيواني، سبد غذايي عموم مردم را تشكيل مي دهند. همچنين بعضي از مواد غذايي مثل روغن و چاي كه در گذشته به صورت باز استفاده مي شد، امروزه در كارخانه هاي صنايع غذايي در بستهبندي هاي بهداشتي عرضه مي شود. كارخانه هايي كه در تشكيل و نحوه فعاليت آنها، متخصصان بسياري نقش دارند كه از جمله اين متخصصان مي توان به فارغ التحصيلان رشته علوم و صنايع غذايي اشاره كرد كه كنترل كيفيت و بهداشت مواد غذايي بر عهده آنهاست.
در توضيح اين رشته مي توان گفت كه در هر كارخانه اي هدف، توليد بهترين محصول است. محصولي كه از هر جهت مطلوب و بدون عيب و نقص بوده و در عين حال ضايعات بسيار كمي داشته باشد. براي رسيدن به اين هدف بايد بر روي توليد محصول غذايي نظارت و كنترل داشت؛ يعني از همان ابتدا كه ماده خام به كارخانه مي آيد تا زماني كه پس از تغييرات و تبديلات لازم، بسته بندي شده و براي عرضه آماده مي شود، بايد محصول مورد نظر كنترل و آزمايش گردد. براي مثال هنگام تهيه بيسكويت يا كلوچه از زماني كه آرد وارد كارخانه مي شود تا زماني كه مواد موردنياز مثل رنگ و طعم دهنده ها به آن اضافه مي گردد و در نهايت ماده مورد نظر پخته مي شود، بايد مرحله به مرحله توسط مسوولين آزمايشگاه نمونه برداري و آزمايش گردد. كه اين كار توسط متخصصان علوم و صنايع غذايي شاخه كنترل كيفي انجام مي گيرد.
در واقع در رشته علوم و صنايع غذايي، دانشجويان تكنولوژي صنايع غذايي مختلف از قبيل صنايع لبنيات، غلات، گوشت، روغن، قند، سبزيجات و ميوهجات را فرامي گيرند. همچنين درباره صنايع نگهداري مواد غذايي، بسته بندي و كنترل كيفي مواد غذايي آموزش مي بينند؛ يعني دانشجو ياد مي گيرد كه چگونه طي فرآيند هايي، عمر مواد غذايي را ضمن حفظ كيفيت و ارزش غذايي آن، طولاني تر كند.

گرايش اقتصاد كشاورزي
اقتصاد کشاورزی به مجموعهای از علوم و روشها اطلاق میشود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار میدهد.
اقتصاد کشاورزی، روشهای چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوهها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار میدهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوختههای علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرحهای توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقهای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روشهای تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدلهای ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه مینمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز میتوانند همکاری نمایند.
با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخههای علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته های کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملیاش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیتهای زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامهریزی و تهیه طرحهای تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص میکند.
 

معرفی رشته کشاورزی

توانایی های لازم :

قدرت تجزيه و تحليل، تسلط در دروس رياضي و فيزيک، توانايي کار در دامداري‌ها، زمين‌هاي کشاورزي، توان برنامه‌ريزي در کارها، توان مديريت و سازماندهي تيم‌هاي کاری اصلی ترین توانایی های متخصصین این رشته است . 

دانشگاه های دارای این رشته :

دانشگاه سراسری ، دانشگاه آزاد،دانشگاه پيام‌نور و دانشگاه غيرانتفاعي

امکان ادامه تحصیل :

تا مقطع دکترا

موقعیت های شغلی :

 شيلات، مؤسسات تحقيقاتي و پژوهشي ، دامداری ها ، مزارع کشاورزی ، پرورش گياهان

مدیر :

در صورت ادامة تحصيل در رشتة مديريت ميتوانيد در اين حوزه فعاليت کنيد.
 درآمد ماهيانه: 4 تا 6 ميليون تومان 

متخصص :

استاد دانشگاه
 درآمد ماهيانه: 5 تا 8 ميليون تومان

کارمند :

مراکز تحقيقاتي و...
 درآمد ماهيانه: 2تا 3ميليون تومان

 

کارآفرین :

تأسيس دامداري يا پرورش گياهان و...
 درآمد ماهيانه: 25 تا 60 ميليون تومان